بهگزارش پایگاه خبری-تحلیلی اقتصاد بازرگانی به نقل از تابناک سایپا در مرداد ۱۴۰۵ یکی از سنگینترین افتهای تولید خود را تجربه کرد. تولید این شرکت از ۱۷ هزار و ۱۰۴ دستگاه در مرداد سال گذشته به ۸ هزار و ۳۶۰ دستگاه رسید؛ یعنی حدود ۵۱ درصد کاهش. وضعیت پنجماهه نیز بهتر نبود و تولید سایپا از ۸۸ هزار و ۶۲۴ دستگاه به ۴۹ هزار و ۸۷۶ دستگاه رسید. خانواده X۲۰۰ شامل کوییک و ساینا نیز افت حدود ۵۵ درصدی را تجربه کرده و تولید این گروه از ۱۱ هزار و ۲۲۹ دستگاه به ۵ هزار و ۳۵ دستگاه کاهش یافته است.
این آمار از یک جهت مهمتر از افت تولید یک محصول گرانقیمت است. کوییک و ساینا سالها ستون اصلی بخش اقتصادی بازار ایران بودهاند. محصولاتی که قرار بود برای بخش بزرگی از مشتریان امکان خرید خودروی صفر را فراهم کنند، حالا خودشان با کاهش تیراژ مواجه شدهاند. وقتی تولید همین خودروها پایین بیاید، بازار خودروهای اقتصادی خیلی زود تحت تأثیر قرار میگیرد.
کوییک شاید از نظر طراحی محصولی فوقالعاده جدید نباشد، اما جایگاه آن در بازار ایران مهم است. پلتفرم خانواده X۲۰۰ سالهاست در محصولات سایپا استفاده میشود و همین اشتراک قطعات باعث شده تعمیر و نگهداری این خانواده برای بازار ایران نسبتاً شناختهشده باشد. قطعات زیادی از این خودروها در بازار وجود دارد، تعمیرکاران با آنها آشنا هستند و هزینه تعمیرشان در مقایسه با خودروهای پیچیدهتر پایینتر است.
ساینا نیز همین نقش را در بخش سدانهای اقتصادی دارد. شاید کسی برای طراحی ساینا هیجانزده نشود، اما در بازاری که قیمت خودرو به میلیارد تومان رسیده، داشتن یک خودروی صفر با هزینه نگهداری قابل پیشبینی خودش یک مزیت است. به همین دلیل کاهش تولید این خانواده فقط یک مسئله مربوط به سایپا نیست؛ بخشی از تقاضای بازار را هم تحت تأثیر قرار میدهد.
سایپا از طرف دیگر در حال انتقال بخشی از تمرکز خود به محصولات جدیدتر مانند سهند و اطلس است. این دو خودرو از نظر طراحی و تجهیزات نسبت به محصولات قدیمیتر تغییراتی دارند و قرار است بخشی از نسل جدید سبد محصولات این شرکت را تشکیل دهند. سهند در نسخههای مختلف و اطلس نیز در تیپهای مختلف وارد بازار شدهاند و نسخههای اتوماتیک آنها تلاش میکنند سایپا را از بازار صرفاً اقتصادی کمی بالاتر ببرند.
اما مشکل اینجاست که محصول جدید زمانی میتواند جای محصول قدیمی را بگیرد که تولید آن پایدار باشد. اگر مشتری سهند یا اطلس بخرد، اما قطعه آن چند ماه بعد کمیاب شود یا تولید خودرو متوقف و تیراژ پایین شود، مزیت «جدید بودن» خیلی زود از بین میرود.
شاهین و محصولات جدیدتر چه سرنوشتی دارند؟
شاهین برای سایپا یک پروژه مهمتر از کوییک و ساینا بود. این خودرو قرار بود چهره متفاوتی از سایپا نشان دهد و با طراحی جدیدتر و امکانات بیشتر وارد رقابت شود. نسخههای اتوماتیک و سپس شاهین پلاس نیز به مرور به بازار آمدند. اما تولید شاهین نیز در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۴۳ درصد کاهش داشته است.
این کاهش یک پیام مهم دارد: تغییر محصول بهتنهایی مشکل صنعت خودرو را حل نمیکند. اگر زیرساخت تولید، تأمین قطعه و نقدینگی درست نشود، حتی محصول جدید هم میتواند با مشکل تیراژ روبهرو شود. خودروی جدید برای موفقیت فقط به طراحی خوب احتیاج ندارد؛ باید بتوان آن را در تعداد کافی تولید کرد، قطعاتش را تأمین کرد و خدمات پس از فروش آن را پوشش داد.
موضوع دیگری که نباید نادیده گرفت، تغییر قیمتهاست. سایپا در شهریور امسال قیمت برخی محصولات را اصلاح کرد و بخشی از افزایشها به رشد هزینههای اسقاط و شمارهگذاری نسبت داده شد. در یکی از اصلاحیههای منتشرشده، قیمت کوییک S با استانداردهای جدید از حدود ۹۹۹ میلیون تومان به بیش از یک میلیارد و ۳۲ میلیون تومان رسید و سهند S دوگانهسوز نیز افزایش قیمت داشت.
این یعنی مشتری خودرو اقتصادی هم دیگر با اعداد قدیمی وارد بازار نمیشود. خودروی اقتصادی در ایران دیگر الزاماً به معنی خودروی ارزان نیست؛ بیشتر به خودرویی گفته میشود که نسبت به سایر گزینهها هزینه خرید و نگهداری پایینتری دارد.
سایپا در این نقطه با یک انتخاب مهم روبهرو است. باید هم محصولات قدیمی را تا زمانی که تقاضا دارند تولید کند و هم محصولات جدید را جایگزین آنها کند. توقف ناگهانی خانوادههای قدیمی میتواند بازار قطعات و خدمات را تحت تأثیر قرار دهد و ادامه بیش از حد تولید آنها نیز نوسازی سبد محصولات را عقب میاندازد.
برای مشتری، اسم خودرو چندان مهم نیست؛ مهم این است که وقتی پول پرداخت کرد، خودرو را تحویل بگیرد و چند سال بعد هم قطعه آن در بازار پیدا شود. اگر سایپا بتواند تولید سهند، اطلس و شاهین را به تیراژ پایدار برساند، آن وقت میتوان درباره تغییر واقعی سبد محصولات این شرکت صحبت کرد. اگر نه، احتمالاً بخشی از همان داستان قدیمی تکرار میشود؛ یک خودرو از خط تولید خارج میشود، محصول جدید معرفی میشود و بعد از مدتی مشتری دوباره با مشکل قطعه، تیراژ و قیمت مواجه خواهد شد.
کوییک و ساینا شاید خودروهای هیجانانگیزی نباشند، اما برای بازار ایران اهمیت اقتصادی زیادی دارند. افت شدید تولید آنها نشان میدهد مسئله صنعت خودرو فقط ساخت محصول جدید نیست؛ حفظ تیراژ، کنترل هزینه و رساندن خودرو به مشتری با قیمت و کیفیت قابل دفاع، بخش سختتر ماجراست.
انتهایپیام/